Mynd: Jóhann Óli Hilmarsson
Heiðagæs
Heiðagæsastofninn stendur sterkur þótt hann hafi dregist saman frá því hann náði hámarki fyrir nokkrum árum. Árið 2019 var stofninn metinn um 500 þúsund fuglar en samkvæmt síðustu talningum veturinn 2024-2025 er hann nokkru minni eða um 450 þúsund fuglar. Veiðiálag á stofninn er engu að síður hóflegt miðað við stærð hans og staða stofnsins gefur svigrúm til aukinnar veiði frá því sem verið hefur undanfarin ár.
Grágæs
Töluverð óvissa hefur verið um stærð íslenska grágæsastofnsins undanfarin ár. Hefðbundnar vetrartalningar á Bretlandseyjum hafa sýnt viðvarandi fækkun síðan 2011 og samkvæmt þeim hefur stofninn ekki verið minni síðan árið 1965.
Jafnframt hafa veiðitölur og aðrar upplýsingar lengi gefið tilefni til að ætla að stofninn væri stærri en þessar talningar sýndu. Nýjar rannsóknir Náttúrufræðistofnunar styrkja þá mynd. Umfangsmiklar talningar hér á landi haustið 2025, ásamt upplýsingum frá GPS-merktum fuglum, benda til þess að hefðbundnar talningar vanmeti stofnstærðina verulega. Enn er þó töluverð óvissa um raunverulega stærð stofnsins og rannsóknir standa yfir til að bæta stofnmat.
Þessar niðurstöður gefa hinsvegar ekki tilefni til að draga úr varúð við nýtingu stofnsins. Þótt grágæsaveiði hafi minnkað mikið frá því sem mest var bendir flest til þess að heildarveiði á Íslandi og Bretlandseyjum geti enn verið umtalsvert hlutfall stofnsins. Þá benda fyrirliggjandi talningar áfram til neikvæðrar stofnþróunar, óháð óvissu um raunverulega stofnstærð.
Náttúruverndarstofnun hvetur því veiðimenn eindregið til að sýna ábyrgð og gæta hófs við grágæsaveiðar. Sérstaklega er mikilvægt að veiðimenn skili upplýsingum um veiði, enda eru áreiðanlegar veiðitölur ein af grundvallarforsendum þess að hægt sé að meta áhrif veiða og tryggja sjálfbæra nýtingu stofnsins.
Sölubann á grágæs og afurðum hennar, sem tók gildi árið 2023, er enn í gildi. Heimilt er þó að selja uppstoppaðar grágæsir eða saltaða hami, enda sé um fullnýtingu bráðar að ræða.