Látra­bjarg

Í Látrabjargi má lesa jarðsögu Vestfjarða í hraunlögum endurtekinna eldgosa fyrir milljónum ára. Á milli hraunlaganna eru jarðvegslög sem mynda rúmgóðar syllur fyrir fuglavarp. Þetta hentuga búsvæði, sem og gott fæðuframboð í nágrenninu, gerir svæðið að verðmætri varpstöð sjófugla.

Gönguferðir

Frá bílastæðinu á Bjargtöngum liggja tvær gönguleiðir. Önnur leiðir að Bjargtangavita þar sem útsýni er að Ritugjá og Stefni en einnig á hleina í fjöruborðinu neðan vitans þar sem stundum má sjá seli. Hin leiðin liggur beint upp af bílastæðinu í átt að Smáhömrum og Ritugjá og upp fyrir Stefni. Ofan Stefnis er útsýni austur eftir Látrabjargi og á Barðið. Þessar leiðir eru uppbyggðar.

Leiðin eftir bjargbrún frá vita að Stefni er einnig gengin en þar er ekki eiginlegur stígur, sú leið er vörðuð öryggisbandi á bjargbrún og þar er hellulagður útsýnispallur.

Frá bílastæði ofan Geldingsskorardals liggur stikuð gönguleið að bjargbrún. Þaðan er gott útsýni í austurátt að Keflavík og Rauðasandi. Hægt er að fylgja bjargbrúninni á milli Bjargtanga og Geldingsskorardals um 8 km leið og þar eru víða útsýnisstaðir en fylgja þarf sviptingum í landslagi og víkja frá bjargbrún eftir þörfum. Ekki er um uppbyggðan stíg að ræða og víða eru djúp rof í gróðurþekju vegna umferðar gangandi þar sem rásir hafa myndast. Ástand slóðans breytist með veðurfari og versnar sýnilega þegar sumur eru votviðrasöm.

Að friðlandinu liggur vinsæl gönguleið sem hefst á Rauðasandi og síðari hlutann er bjargbrún frá Geldingsskorardal fylgt, svo sem áður er lýst.

Umgengnisreglur

• Gangið vel um svæðið og náttúru þess. Farið ekki út fyrir öryggisgirðingu vegna hrunhættu og fuglaverndar.
• Sýnið fugli tillitssemi. Notið aðdráttarlinsur við ljósmyndun. Otið ekki símum að fugli sem situr efst í bjarginu.
• Á varptíma (1. maí – 15. september) eru gæludýr óheimil innan friðlandsins. Utan varptíma eru gæludýr leyfð í bandi. Fjarlægið ávallt úrgang frá þeim.
• Næturdvöl og tjöldun er óheimil á svæðinu. Næsta tjaldstæði er í Breiðuvík
• Bjargsig almennings er óheimilt.
• Öll meðferð elds er óheimil, ef ætlunin er að hita mat eða elda skal nota eldunarstæði á Brunnum.
• Öll meðferð skotvopna er bönnuð innan friðlandsmarka, að undanskildum þeim er tengjast veiðum á mink og ref í samræmi við ákvæði laga nr. 64/1994.
• Flug fjarstýrðra loftfara (dróna) er óheimilt nema að fengnu leyfi Náttúruverndarstofnunar.
• Notið göngustíga þar sem þeir eru fyrir hendi til að lágmarka ágang á gróður og fuglalíf.
• Notkun göngustafa er óheimil nema sem hjálpartæki aldraðra eða fatlaðra.
• Umferð reiðhjóla er einungis heimil á vegum og gönguleiðum.
• Akstur utan vega og ómerktra slóða er óheimill.
• Óheimilt er að lenda þyrlum og öðrum mönnuðum loftförum innan friðlandsins nema með leyfi Náttúruverndarstofnunar.
• Umferð og landtaka skipa og báta er óheimil ef reglur um undantekningar eiga ekki við.
• Takið allan úrgang með ykkur af svæðinu. Þ.m.t. sígarettustubba, matarleifar og salernispappír, og skilið á næsta móttökustað. Engin sorphirða er innan friðlandsins.

Fyrir sjófarendur

Öll umferð og landtaka skipa og báta innan friðlandsins er óheimil. Undanskilið banninu er eftirfarandi:

• Umferð og landtaka vegna hefðbundinna nytja og hlunninda.
• Umferð landeigenda sem er ekki í atvinnuskyni.
• Umferð skipa og báta vegna hefðbundinna veiða í sjó með handfæri.
• Umferð kajaka. Kajakræðarar skulu tilkynna Náttúruverndarstofnun um ferðir sínar undir Látrabjarg áður en þeir leggja af stað.
• Umferð og landtaka vegna rannsókna.
• Umferð skipa og báta sem leita vars undir Látrabjargi vegna veðurs og sjólags.
• Umferð skipa og báta er heimil eftir hefðbundnum siglingaleiðum vestur frá Bjargtöngum og um Látraröst vegna öryggis sjófarenda.

Friðlýsingar

Látrabjarg var friðlýst sem friðland í mars árið 2021. Markmið friðlýsingarinnar er að vernda sérstætt lífríki Látrabjargs og búsvæði fugla og viðhalda náttúrulegu ástandi svæðisins og landslagi. Enn fremur er markmið friðlýsingar að vernda menningarminjar og menningararf svæðisins og stýra umferð gesta.

Bjargið allt er um 14 km langt og 444 m hátt þar sem hæst er, en sá hluti þess sem er innan friðlands er 9,7 km langur. Friðlandið nær til hafsbotns, lífríkis og vatnsbols 2 km frá landi og er heildarstærð þess 37 ferkílómetrar.

Sérreglur sem um svæðið gilda eru eftirfarandi:

• Allt flug innan 3500 feta frá sjávarmáli innan friðlandsins er óheimilt á tímabilinu 1. apríl – 31. ágúst. Undanskilið banninu eru leitar- og björgunaraðgerðir og starfsemi Landhelgisgæslunnar og annarra stofnana sem sinna lögbundnum rannsóknum og eftirlitshlutverki með náttúru- og menningarminjum.
• Klifur og sig, annað en það sem tengist nytjum landeigenda, er óheimilt nema með leyfi náttúruverndarstofnunar.
• Landeigendum er ekki heimilt að framselja rétt sinn til eggjanytja nema með leyfi Náttúruverndarstofnunar.
• Landverði eða umsjónaraðila svæðisins er heimilt að loka tímabundið gönguleiðum vegna verndunar gróðurs og jarðminja eða þegar leiðin er ekki fær og að beina gestum svæðisins um aðrar leiðir ef þess er kostur. Samráð skal haft um slíka ákvörðun við hlutaðeigandi sveitarfélag og landeigendur.

Samstarfsnefnd friðlandsins Látrabjargs

Í samstarfsnefnd friðlandsins Látrabjargs eiga sæti tveir fulltrúar landeigenda, fulltrúi Vesturbyggðar ásamt fulltrúa Náttúruverndarstofnunar sem skal vera formaður nefndarinnar. Hlutverk hennar er að fjalla um framkvæmdaáætlun og landvörslu fyrir friðlandið, samvinna við gerð stjórnunar- og verndaráætlunar ásamt endurskoðun og breytingar á henni, breytingar á friðlýsingarskilmálum og önnur stefnumótandi mál er varða friðlandið.

Á meðan unnið var að gerð stjórnunar og verndaráætlunar fyrir svæðið fundaði nefndin reglulega á þeim vettvangi.