Náttúran.is

Stöðnun í landbúnaði

Íslenska landbúnaðarkerfið heldur aftur af eðlilegri þróun búskaparhátta. Kerfið snýst fyrst og fremst um sauðfjárrækt og nautgriparækt og stuðlar að því að bændur haldi áfram að framleiða þar sem framleitt hefur verið. Þetta segir Daði Már Kristófersson, dósent í hagfræði við Háskóla Íslands.

Daði segir miklar breytingar framundan í landbúnði, á Íslandi og í heiminum öllum, meðal annars vegna hækkandi matvælaverðs. Frá árinu 2000 hafi matvælaverð hækkað - í fyrsta skipti frá lokum seinni heimsstyrjaldar. Hærra verð, kynbætur og loftslagsbreytingar, valdi miklum breytingum og bæti samkeppnisstöðu jaðarsvæða eins og Íslands. hér séu stór tækifæri í landbúnaði. En núverandi kerfi styðji ekki við nýjungar.

Hlusta hér á viðtalið við Daða Má á vef Ríkisútvarpsins.

Ljósmynd; Kindur í réttum, Guðrún A. Tryggvadóttir.

Einkunn

Sveitin - Ræktun

Í heiminum eru til um 10 þúsund tegundir grasa. Meðal þeirra eru korntegundirnar hafrar, rúgur, hveiti, bygg, hrís og maís. Fyrir um 10 þúsund árum byrjaði fólk að hagnýta sér þessar tegundir til matar, þegar það uppgötvaði gæði fræjanna. Frá þeim tíma hafa þessar tegundir verið ein meginstoð í mat manna. Allt frá landnámi hefur þurrt hey verið nýtt sem vetrarfóður fyrir búpening hér á landi. Grasið á sumrin og heyið á veturna verður þannig að kjöti og mjólk sem hefur átt sinn þátt í að halda í okkur lífinu.

Garðrækt hefur aftur á móti ekki langa sögu á Íslandi. Það var ekki fyrr en seint á 18. öld að farið var að gera tilraunir með kartöflurækt og ræktun annarra matjurta hér á landi. Hins vegar var því þannig háttað í Englandi og víða á meginlandi Evrópu fyrr á tímum, að enginn bóndi lét sér detta í hug að kaupa grænmeti, eða egg eða skinku. Bændurnir stunduðu matjurta- og garðrækt á sjálfbæran hátt og voru einnig með hænur og svín í garðinum.

Vélvæðing landbúnaðarins hefur hins vegar umbreytt aðferðum við búskap og má segja að í dag sé hann víða stunduð sem nokkurs konar iðnaður.

Ræktun matjurtagarða var ekki í tísku á tímabili og voru matjurtagarðar yfirleitt faldir út í horni garðsins. Nú um stundir er hins vegar að verða aftur mjög vinsælt að rækta matjurtir, svo vinsælt að fólk keppist um að fá aðgang að jarðnæði til að geta stundað slíka ræktun.

Gróðurhús eru notuð á Íslandi til að rækta gómsæta tómata og safaríkar gúrkur, auk annars grænmetis. Íslenskt grænmeti þykir mjög bragðgott og er ástæðan fyrst og fremst sú staðreynd að íslenska vatnið er mjög hreint og tært  og er með besta vatni sem fáanlegt er á jörðinni.

Nánari upplýsingar um það hvernig er hægt að skipuleggja matjurtagarðinn, rækta og nýta má finna í Eldhúsgarðinum hér á vefnum. Ennfremur er hægt að nálgast upplýsingar um hvernig má nýta hinar margvíslegustu viiltu jurtir og grænmeti með því að skoða Grasa-Guddu Náttúrunnar.

Einkunn

Ilmreyr og reyrgresi

Sá er heppinn sem lært hefur að þekkja reyrgresi og veit um stað þar sem það vex og þá oft í stórum breiðum. Þrátt fyrir nafnið ilmar reyrgresið sterkar en hinn eiginlegi ilmreyr. Lyktin kemur fyrst fram við þurrkun. Besta ráðið til að þekkja grösin að er að merkja hvar þau finnast, taka myndir eða teikna og skrifa í vasabókina sína. Síðan er hægt að fara ár eftir ár, safna í visk og leggja í uppáhaldsskúffuna sína og taka svo fram ilmandi föt allan veturinn eins og langaömmur okkar gerðu.

Einkunn

Tjald-útilega

Fátt er skemmtilegra en að fara í tjaldútilegu og njóta náttúrunnar beint í æð í góðra vina hópi. Á Íslandi má tjalda við aðalvegi og á óræktuðu landi yfir nótt. Á ræktuðu landi í einkaeign þarf leyfi. Ef tjöldin eru fleiri en 3 þarf leyfi, einnig ef tjalda á í fleiri en 3 nætur.
Að jafnaði er leyfilegt að tjalda við vegi utan hins almenna vegakerfis. Um allt land eru einnig sérstök tjaldsvæði með góðum aðbúnaði sem að þægilegt er að nýta sér. Mundu að skila svæðinu eins og þú komst að því.

Einkunn

Ætihvannarhóstatöflur

Einn af eiginleikum ætihvannarinnar er að vinna gegn öndunarerfiðleikum og hósta. Einfalt og skemmtilegt er að gera hvannarhóstatöflur sjálfur. Maður tekur hvannar-stöngul og sker langsum, treður í glerkrukku og hellir flórsykri yfir, eins mikið og hægt er að troða í krukkuna. Látið liggja í 2-14 daga. Hristið af og til. Stönglarnir eru síðan teknir upp úr krukkunni, vökvinn þykktur með aðeins meiri flórsykri og látið dropa eða sprautað með kúasprautu á smjörpappír og látið þorna.

Einkunn