Náttúran.is

Málþing um samfélagsleg áhrif skipulags samgöngukerfisins

Snúast samgöngur eingöngu um kostnað? er yfirskrift málþings um samfélagsleg áhrif skipulags samgöngukerfisins sem haldið verður í Reykjavík fimmtudaginn 22. mars. Málþingið er haldið að frumkvæði innanríkisráðherra í samstarfi við Vegagerðina og Skipulagsfræðingafélag Íslands sem hefur átt veg og vanda að undirbúningi þess.

Tilgangur málþingsins er að fjalla um samspil skipulags og áhrif þess á samgöngukerfið og raunar allt samfélagið, svo sem byggðaþróun, borgarmynstur, búsetu, umhverfismál og fleira. Sérfræðingar á sviði skipulags, arkitektúrs, fjármála og samgöngumála fjalla um þá ólíku þætti sem liggja til grundvallar þegar skipulag og samgöngur eru annars vegar.

Málþingið hefst klukkan 9 fimmtudaginn 22. mars og fer fram í Rúgbrauðsgerðinni við Borgartún í Reykjavík. Ögmundur Jónasson innanríkisráðherra setur málþingið og síðan taka við fyrirlestrar til klukkan 11.40. Ráðstefnan endar síðan á samantekt og umræðum.

Meðan á málþinginu stendur sýna nemendur í skipulagstengdu framhaldsnámi ýmis verkefni sín í forsal Rúgbrauðsgerðarinnar. Verkefnin eru unnin við námsbraut í skipulagsfræði við Landbúnaðarháskóla Íslands og námsbraut í umferð og skipulagi við Háskólann í Reykjavík. Aðgangur að málþinginu er ókeypis en þátttakendur eru beðnir að skrá sig með tilkynningu á netfangið: skipulagsfraedi@gmail.com eigi síðar en á hádegi miðvikudaginn 21. mars.

Dagskrá málþingsins:

9:00-9:05 Setning - Ögmundur Jónasson, innanríkisráðherra

9:05-9:20 Inngangur  - Snúast samgöngur aðeins um kostnað? - Dr. Bjarki Jóhannesson, formaður Skipulagsfræðingafélags Íslands

9:20-9:35 Vistvænar samgöngur. Áhrifaþættir í borgarskipulagi - Þorsteinn R. Hermannsson, samgönguverkfræðingur M.Sc., innanríkisráðuneyti & Mannvit

9:40-9:50 2+1 vegir og áhrif þeirra á búsetu og byggðarmynstur - Sverrir Örvar Sverrisson, verkefnastjóri Vegagerðinni

9:50-10:00 Hjáleiðir um þéttbýli - Hrafnhildur Brynjólfsdóttir, Skipulagsfræði og samgöngur M.Sc, Verkís

10:05 – 10:20 Samgöngur og borgarbragur - Páll Gunnlaugsson, arkitekt FAÍ hjá ASK arkitektum

10:25 – 10:40 Upplifun og fagurfræði í samgöngukerfum - Ragnar Frank Kristjánsson, landslagsarkitekt FÍLA og lektor við Landbúnaðarháskóla Íslands

10:45 – 11:00 Kostnaður við samgöngur í þéttbýli - Lúðvík Elíasson, hagfræðingur og kennari við Landbúnaðarháskóla Íslands

11:05 – 11:20 Aðgengi og athafnir sem lykilþættir skipulags byggða og samgangna - Guðmundur Freyr Úlfarsson, Ph.D., prófessor og varadeildarforseti Háskóla Íslands

11:25 – 11:35 Sjálfbærar samgöngur – í bið eða bráð? - Hrafnkell Á. Proppé, skipulagsfræðingur hjá Alta

11:40 – 12:00 Samantekt og umræður

Ljósmynd: Kindur á Kili, Guðrún A. Tryggvadóttir.

Einkunn

Lækka virðisaukaskatt á græna bíla

Ríkisstjórn Íslands hefur samþykkt að lækka skatta á umhverfisvæna bíla.

Frumvarp þess efnis var kynnt þingflokkum stjórnarflokkanna í gær, samkvæmt heimildum Fréttablaðsins.Samkvæmt frumvarpinu mun virðisaukaskattur á rafmagnsbíla, sem kosta allt að sex milljónir króna, lækka um allt að 1,5 milljónir króna. Virðisaukaskattur á tengiltvinnbíla, sem kosta allt að fjórar milljónir króna, mun lækka um allt að eina milljón króna. Að öllu óbreyttu ætti sá afsláttur að skila sér beint í útsöluverð bílanna.

Sami skattaafsláttur hefur verið veittur á vetnisbíla en þessar tegundir eru nefndar hreinorkubílar þar sem þeir losa ekkert af gróðurhúsalofttegundum. Tengiltvinnbílar eru rafmagnsbílar með lítilli bensínvél sem getur framleitt rafmagn þegar rafgeymirinn tæmist.

Aðgerðirnar eru hluti af Grænni orku, sem er verkefni um orkuskipti í samgöngum. Samkvæmt því á hlutdeild innlendrar vistvænnar orku í samgöngum að vera 10 prósent árið 2020. Jón Björn Skúlason, hjá Íslenskri nýorku sem er verkefnisstjóri Grænnar orku, segir að skattalækkunin sé skref í rétta átt.„

Þessi bolti er búinn að vera fastur lengi og ef þetta dugir til að hreyfa við markaðnum er það frábært," segir Jón Björn. Hann segir erfitt að meta nákvæmlega áhrif skattalækkunarinnar.„Norðmenn hafa haft svona kerfi lengi og salan á bílunum var lengi að fara af stað. Hún náði hámarki í fyrra þegar um 2.000 rafbílar seldust. Það er þó ekki nema um 1,5 prósent af nýseldum bílum í landinu og rafbílar í Noregi eru ekki nema 0,25 prósent af heildarbílaflotanum, sem þó er heimsmet."

Jón Björn segir þó ýmsum spurningum ósvarað og þrátt fyrir þetta skref hafi Íslendingar ekki gengið jafn langt og Norðmenn.„Í Ósló eru um 1.000 ókeypis bílastæði með innstungum, þeir mega aka á strætóakreinum og fá frítt í allar ferjur sem tilheyra almenna vegakerfinu.“

Grafík: 3 litlir bílar, Guðrún Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.

Einkunn

Fundur um framtíð flýtibíla

Fundur um framtíð flýtibíla á Íslandi verður haldinn í Tjarnarbíói þriðjudaginn 20. mars kl. 15:00-16:30. Fjallað verður um samgöngur, kostnað við að eiga bíl og hugmyndir um innleiðingu á flýtibílum á Íslandi. Þjónusta með flýtibíla er að finna víða erlendis og felst í því að hægt sé að leigja bíla til lengri eða skemmri tíma. Markmiðið er að setja á laggirnar nýtt samgöngukerfi og auka þannig valkosti í samgöngum.

Að fundinum standa Landsbankinn ásamt fyrirtækjunum Advania, Alcoa, Fjarðaál, Íslensk nýorka, Landspítalanum, Landsvirkjun, Orkuveitu Reykjavíkur og Reykjavíkurborg. Fundurinn er öllum opinn án endurgjalds.

Ellý Katrín Guðmundsdóttir, Borgarritari Reykjavíkurborg, er fundarstjóri og stjórnandi pallborðsumræðna.

Dagskrá

• Runólfur Ólafsson, framkvæmdastjóri FÍB - Kostnaður við að eiga bíl á Íslandi.
• Kristín Soffía Jónsdóttir, varaformaður Umhverfis- og samgönguráðs Reykjavíkurborgar - Samgöngur í Reykjavík.
• Finnur Sveinsson, sérfræðingur í samfélagslegri ábyrgð hjá Landsbankanum - Er framtíð í flýtibílum?
• Pallborðsumræður. Auk fyrirlesara munu Ástgeir Þorsteinsson frá Frama, Sigrún Helga Lund og Einar Kristjánsson hjá Strætó.

Aðstandendur verkefnisins eru fyrirtæki sem hafa áhuga á að koma á laggirnar flýtibílaþjónustu á Íslandi, til að geta nýtt hvort heldur sem er í eigin rekstri eða fyrir starfsmenn utan vinnutíma. Fulltrúar þeirra fyrirtækja sem standa að verkefninu hafa fundað með hagsmunaaðilum um þá möguleika að setja á laggirnar þjónustu af þessu tagi. Fundurinn í Tjarnarbíói er framhald af þeim fundi og eru allir sem eru áhugasamir um verkefnið hvattir til að mæta.

Einkunn

Bílskúrinn - Hjólbarðar

Góðir hjólbarðar eru nokkuð afstætt hugtak en hvað varðar áhrif á heilsu okkar þá eru nagladekkin skaðlegust. Rannsóknir hafa leitt í ljós að harðkornadekk hafa álíka viðmót og hemlunarlengd og nagladekk við svipuð skilyrði. Góð vetrardekk geta gert sama gagn. Ákvörðun um kaup á nagladekkjum ætti því aðeins að vera tekin að vandlega íhuguðu máli. Staðreynd er að svifryksmengun orsakast m.a. af því að nagladekkin spæna upp malbikið.

Svifryk eru örsmáar agnir sem að geta skaðað lungu okkar mjög alvarlega, valdið astma, ofnæmi, bronkítis og jafnvefl lungnakrabba. Einnig ber að hafa í huga að sum dekk innihalda ekki PAH-olíur í slitfleti dekksins þó að öll dekk innihalda PAH olíur í innri hluta hjólbarðans sjálfs.

Þegar þú losar þig við gömul dekk, þá getur þú skilað þeim í endurvinnslu. Það er endurvinnslugjald á dekkjum, sem þýðir að þegar dekk eru keypt er búið að borga fyrir endurvinnslu þeirra. Gömul dekk eru oft endurnýtt í hellur og rólur.

Ekki er hægt að mæla með sóluðum dekkjum af öryggisástæðum.

Einkunn

Heildstæð orkustefna fyrir Ísland

Sl. þriðjudag lagði Oddný G Harðardóttir, iðnaðarráðherra fram á Alþingi skýrslu um heildstæða Orkustefnu fyrir Ísland en í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá því í maí 2009 er kveðið á um að mótuð verði stefna þar um. Orkustefnunni er ætlað að vera grundvöllur og viðmið ákvarðana er varða orkumál og skulu ákvarðanir stjórnvalda jafnan vera í sem bestu samræmi við stefnuna.

Skýrslan er tillaga stýrihóps sem iðnaðarráðherra skipaði árið 2009 og er um nokkurt nýmæli að ræða að skýrsla sem þessi sé lögð fyrir þingið til umræðu áður en ráðherra gefur út endanlega stefnu.

Kjarninn í orkustefnunni er „Að orkubúskap Íslands verði hagað með sjálfbærum hætti, samfélaginu og almenningi til hagsbóta“. Er hér vísað í hinar þrjár stoðir sjálfbærni, þ.e.  verndun umhverfis, samfélagslega sátt, og hagræna sjálfbærni til lengri tíma litið.

Meginmarkmið orkustefnunnar kristallast í eftirfarandi þáttum:

Við nýtingu orkuauðlinda verði borin virðing fyrir umhverfi, náttúru og sérkennum landsins.

Orkunýting sé valin af kostgæfni með hámarks arðsemi að leiðarljósi. Mikilvægt er að orkuþörf almennings og almenns atvinnulífs sé tryggð með öruggum hætti til lengri og skemmri tíma. Þegar er búið að virkja um helming af nýtanlegri raforkugetu í vatnsafli og jarðvarma og því mikilvægt að frekari nýting sé valin af kostgæfni með hámarks arðsemi og langtímahagsmuni heildarinnar að leiðarljósi.

Þjóðin njóti arðs af sameiginlegum orkuauðlindum. Brýnt er að mótuð verði stefna um skattlagningu orkuauðlinda og unninnar orku sem er ein af skilaleiðum arðs til þjóðarinnar.

Komið verði á fót sérstökum auðlindasjóði. Sjóðurinn bjóði út nýtingarsamninga til tiltekins hóflegs tíma í senn, t.d. 25-30 ára eða eftir eðli hvers virkjunarkosts að teknu tilliti til upphafsfjárfestingar og afskriftatíma.

Þjóðhagsleg framlegð verði hámörkuð.
Ekki skal ganga á framlegð eða arðsemi orkuvinnslu og -sölu vegna byggða- eða atvinnusjónarmiða í héraði. Markmiðum á þeim sviðum verði náð með öðrum og almennari hætti, t.d. með hlutdeild nærsamfélags í auðlindarentu.

Dregið verði úr notkun jarðefnaeldsneytis: Íslendingar flytja inn jarðefnaeldsneyti fyrir 44 milljarða króna í gjaldeyri á ári hverju og er mikilvægt að leitað sé leiða til að draga úr olíunotkun. Helstu ástæður eru orkuöryggissjónarmið, skuldbindingar í loftslagsmálum og skuldbindingar um notkun endurnýjanlegra orkugjafa skv. tilskipunum EES.

Í stýrihópnum sátu þau Vilhjálmur Þorsteinsson, formaður, Bergur Sigurðsson, Brynhildur Davíðsdóttir, Guðni A. Jóhannesson, Guðrún Jóna Jónsdóttir, Gunnar Tryggvason og Salvör Jónsdóttir. Með hópnum starfaði Helga Barðadóttir sérfræðingur hjá iðnaðarráðuneytinu.

Tengill á vefinn Orkustefna.is

Tengill á skýrsluna Orkustefna fyrir Ísland.

Einkunn